رتینوئیدها از سال 1971 که اولین بار برای درمان آکنه تایید شدند، به عنوان داروهایی موثر برای مشکلات مختلف پوستی شناخته شدهاند. اگرچه رتینوئیدها پاسخ همه مشکلات پوستی نیستند، اما در درمان چندین بیماری پوستی نتایج اثبات شدهای دارند.
رتینوئیدها برای درمان آکنه
اگر آکنه متوسط تا شدید دارید که با درمانهای دیگر بهبود نیافته است، رتینوئیدها میتوانند کمککننده باشند. این داروها با باز کردن منافذ پوست، اجازه میدهند کرمها و ژلهای دارویی بهتر عمل کنند. همچنین با جلوگیری از تجمع سلولهای مرده در منافذ، از بروز آکنه جلوگیری میکنند و به کاهش جای آکنه کمک مینمایند.
رتینوئیدها به شکل کرم، فوم و ژل موجود هستند و با کاهش تولید چربی، کنترل باکتریهای عامل آکنه و کاهش التهاب، اثربخشی دارند. برخی از انواع رایج عبارتند از:
| نام دارو | دسترسی | مناسب برای |
|---|---|---|
| آداپالن (Differin, Epiduo) | بدون نسخه | بزرگسالان و کودکان بالای 12 سال |
| ترتینوئین (Altreno, Atralin, Refissa, Renova, Retin-A) | با نسخه | بزرگسالان و کودکان بسته به سن |
| تازاروتن (Arazlo, Avage, Fabior, Tazorac) | با نسخه | بزرگسالان و کودکان بسته به سن |
نحوه مصرف: روزانه یک مقدار به اندازه نخود از کرم را 20 تا 30 دقیقه پس از شستن صورت روی پوست بمالید.
ممکن است در ابتدا قرمزی، پوستهریزی یا تشدید آکنه مشاهده شود که با استفاده هر دو روز یک بار یا ترکیب با مرطوبکننده قابل کاهش است.
رتینوئیدها برای چین و چروک
ترتینوئین اولین رتینوئیدی بود که توسط سازمان غذا و دارو برای درمان چین و چروک تایید شد. این دارو با افزایش تولید کلاژن و تحریک رگهای خونی جدید، باعث بهبود رنگ پوست، کاهش لکههای پیری و کاهش ضایعات پیشسرطانی پوستی میشود. همچنین میتواند از آسیبهای شدیدتر ناشی از اشعه ماوراء بنفش جلوگیری کند.
رتینوئیدهای بدون نسخه ممکن است به اندازه ترتینوئین در کاهش چین و چروک موثر نباشند اما میتوانند ظاهر پوست آسیبدیده از آفتاب را بهبود دهند. استفاده همزمان با محصولات حاوی اسید آلفا هیدروکسی میتواند اثرات صافکننده پوست را افزایش دهد.
نحوه مصرف: هر دو هفته یک بار روی صورت، گردن، قفسه سینه، دستها و ساعدها بمالید.
برای مشاهده بهبود چین و چروک معمولاً 3 تا 6 ماه زمان لازم است و بهترین نتایج پس از 6 تا 12 ماه حاصل میشود.
رتینوئیدهای دیگر مانند تازاروتن و تریفاروتن نیز در این زمینه کاربرد دارند.
رتینوئیدها برای پسوریازیس
رتینوئیدها میتوانند رشد سلولهای پوستی را در بیماران مبتلا به پسوریازیس کند کنند. معمولاً یک مقدار کوچک از کرم یا ژل را روزی یک بار قبل از خواب روی ضایعات میزنند. اغلب این درمان با کورتیکواستروئیدها ترکیب میشود.
رتینوئیدها برای زگیل
پزشکان ممکن است رتینوئیدها را برای درمان زگیل، به ویژه زمانی که سایر درمانها موثر نبودهاند، تجویز کنند. کرم رتینوئید با مختل کردن رشد سلولی زگیل عمل میکند.
نحوه مصرف: طبق دستور پزشک، معمولاً چند ماه استفاده لازم است تا زگیلها از بین بروند.
رتینوئیدها برای زگیلهای صاف روی پشت دستها درمان مناسبی هستند.
عوارض جانبی و نکات احتیاطی
اگرچه رتینوئیدها برای بسیاری از مشکلات پوستی مفیدند، اما عوارضی نیز دارند که شامل خشکی و تحریک پوست، تغییر رنگ پوست، حساسیت به نور خورشید، قرمزی، تورم، پوستهریزی یا تاول زدن میشود.
برای کاهش ریسک عوارض:
- از قرار گرفتن در معرض مستقیم آفتاب خودداری کنید، به ویژه بین ساعت 10 صبح تا 2 بعدازظهر.
- از کرم ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر و لباس محافظ مانند پیراهن آستین بلند، شلوار و کلاه لبهدار استفاده کنید.
- هرگز بیشتر از مقدار تجویز شده یا بیشتر از دفعات توصیه شده استفاده نکنید، زیرا اثربخشی افزایش نمییابد اما عوارض بیشتر میشود.
- همراه با رتینوئیدها از مرطوبکننده استفاده کنید تا خشکی پوست کاهش یابد بدون اینکه اثربخشی دارو کم شود.
- زنان باردار یا کسانی که قصد بارداری دارند نباید از رتینوئیدها استفاده کنند.
