در هفتههای پایانی بارداری، هیجان زیادی برای دیدار با نوزاد خود دارید و ممکن است کمی نگرانی نیز داشته باشید، بهویژه اگر اولین تجربه زایمان شما باشد. یکی از مفاهیمی که پزشکان درباره آن صحبت میکنند، سر جنین یا engagement است که به معنای قرار گرفتن سر نوزاد در لگن مادر پیش از زایمان است.
سر جنین چیست؟
در طول بارداری، برخی نوزادان بیشتر زمان را با سر به سمت بالا و پاها به سمت پایین رحم میگذرانند. اما در هفتههای آخر، نوزاد معمولاً میچرخد و سرش را به سمت لگن مادر میآورد تا برای زایمان طبیعی سر بهاول آماده شود. این چرخش معمولاً بین هفتههای 32 تا 36 بارداری اتفاق میافتد و پس از آن احتمال تغییر موقعیت کمتر است، هرچند ممکن است در مواردی رخ دهد.
اگر قبلاً زایمان کرده باشید، ممکن است سر نوزاد شما تا چند ساعت قبل از شروع دردهای زایمان وارد لگن نشود. پزشکان با اندازهگیری موقعیت سر نوزاد نسبت به لگن، میزان ورود سر به لگن را مشخص میکنند. این اندازهگیری با دو روش انجام میشود که یکی از -5 تا +5 و دیگری از -3 تا +3 است. وقتی سر نوزاد در موقعیت صفر (0 station) قرار گیرد، یعنی کاملاً وارد لگن شده است. در زمان زایمان و هنگام بیرون آمدن سر نوزاد، این عدد به +3 میرسد.
اهمیت ورود سر جنین به لگن
ورود سر نوزاد به لگن دو دلیل مهم دارد. اول اینکه اگر نوزاد چرخش لازم را انجام نداده و سر وارد لگن نشده باشد، ممکن است در موقعیت غیرطبیعی مانند بریچ (نشسته) قرار گیرد که زایمان را پیچیدهتر میکند. پزشک شما این موضوع را پیگیری میکند تا در صورت نیاز برنامهریزیهای لازم انجام شود.
دوم اینکه ورود سر نوزاد به لگن باید پیش از شروع دردهای زایمان اتفاق بیفتد. اگرچه این ورود به معنای شروع زایمان نیست، اما معمولاً زایمان تا زمانی که سر نوزاد وارد لگن نشده باشد، شروع نمیشود.
چگونه بفهمیم سر نوزاد وارد لگن شده است؟
پزشک شما با معاینه فیزیکی یا سونوگرافی میزان ورود سر نوزاد به لگن را بررسی میکند. در معاینه فیزیکی، پزشک با لمس لگن و شکم، موقعیت سر نوزاد را نسبت به استخوان لگن تشخیص میدهد. اگر منحنی سر بالاتر از لگن احساس شود، یعنی نوزاد هنوز کاملاً وارد لگن نشده است. اما اگر این منحنی احساس نشود، احتمالاً سر نوزاد وارد لگن شده است.
شما نیز میتوانید به برخی نشانهها توجه کنید که نشان میدهد نوزاد در حال پایین آمدن است:
- افزایش دفعات نیاز به ادرار به دلیل فشار نوزاد روی مثانه
- کاهش سوزش معده چون فشار نوزاد روی معده کمتر شده است
- کاهش فشار روی ریهها به دلیل پایینتر آمدن نوزاد در شکم
- کاهش ارتفاع شکم و قرار گرفتن آن نزدیکتر به لگن به جای دندهها
چگونه ورود سر نوزاد به لگن را تشویق کنیم؟
روش قطعی برای تسریع ورود سر نوزاد وجود ندارد، اما فعالیتهای ملایم و حرکات کششی میتوانند به پایین آمدن نوزاد و آرامش لگن کمک کنند. بهتر است با پزشک خود درباره انجام فعالیتهایی مانند:
- تمرینات یوگا برای شل کردن لگن
- استفاده از توپ زایمان
- ماساژهای پیش از زایمان
- مراجعه به متخصص کایروپراکتیک مخصوص بارداری
- پیادهروی و ورزشهای کمفشار
صحبت کنید تا بهترین روشها را متناسب با شرایط خود انتخاب کنید.



