آب بخش عمدهای از بدن انسان را تشکیل میدهد و در دوران بارداری اهمیت ویژهای دارد. حدود ۶۰ درصد از وزن بدن را آب تشکیل میدهد که نقشهای حیاتی متعددی دارد؛ از جمله تنظیم دمای بدن، ساخت سلولها، انتقال مواد مغذی، روانسازی مفاصل، دفع مواد زائد، تشکیل بزاق و محافظت از نخاع و مغز در برابر ضربه.
در طول روز بدن به طور مداوم آب از دست میدهد، از طریق تعریق، ادرار و حرکات روده. در دوران بارداری نیاز به آب افزایش مییابد زیرا بدن باید خون بیشتری تولید کند، گردش خون جنین را تقویت کند و مایع آمنیوتیک را که جنین را احاطه کرده، بسازد.
مزایای نوشیدن آب در بارداری
آب به رفع یبوست که یکی از مشکلات شایع بارداری است کمک میکند، به ویژه زمانی که مکملهای آهن مصرف میشوند که میتوانند یبوست را تشدید کنند. همچنین بیشتر آب شهری حاوی فلوراید است که به رشد استخوانها و دندانهای جنین کمک میکند.
مقدار مصرف روزانه آب در بارداری
متخصصان توصیه میکنند زنان باردار روزانه بین ۸ تا ۱۲ فنجان مایعات مصرف کنند که معادل حدود ۶۴ تا ۹۶ اونس (۱.۹ تا ۲.۸ لیتر) است. نیاز به آب با پیشرفت بارداری افزایش مییابد؛ در سه ماهه اول ممکن است به دلیل تهوع و استفراغ، نوشیدن آب دشوار باشد اما باید سعی شود به تدریج مایعات مصرف شود. در سه ماهه دوم و سوم به ترتیب به ۳۴۰ میلیلیتر و ۴۵۰ میلیلیتر آب اضافی نیاز است تا کالری و مایعات مورد نیاز بدن تأمین شود.
علائم کمآبی در دوران بارداری
کمآبی زمانی رخ میدهد که بدن آب بیشتری از مقدار دریافت شده از دست میدهد. علائم شامل ادرار تیره، کاهش دفعات ادرار، تشنگی شدید، سرگیجه، خستگی و سردرگمی است. کمآبی خفیف ممکن است بر حافظه و خلقوخو تأثیر بگذارد و با نوشیدن آب برطرف شود، اما کمآبی شدید نیازمند مراقبت پزشکی است.
کمآبی میتواند باعث کاهش مایع آمنیوتیک (اولیگوهیدرامنیوس) شود که این مایع نقش مهمی در محافظت از جنین، حفظ حرکات او، جلوگیری از فشار روی بند ناف، تنظیم دمای بدن و رشد سیستمهای تنفسی و گوارشی دارد. پزشک ممکن است در صورت کاهش حرکات جنین، نشت مایع از واژن یا عدم افزایش وزن کافی مادر، با سونوگرافی میزان مایع آمنیوتیک را بررسی کند.
خطرات کمآبی و پرآبی در بارداری
کمآبی میتواند عوارضی مانند تورم، نقصهای مادرزادی، سنگ کلیه و عفونتهای ادراری که ممکن است باعث زایمان زودرس شوند، ایجاد کند. از سوی دیگر، نوشیدن بیش از حد آب نیز ممکن است رخ دهد و افرادی که مشکلات قلبی، کلیوی، کبدی یا تیروئید دارند یا داروهایی مصرف میکنند که باعث احتباس آب میشوند، بیشتر در معرض این خطر هستند. بنابراین مشورت با پزشک برای تعیین میزان مناسب مصرف آب ضروری است.
راهکارهایی برای افزایش مصرف آب در بارداری
- به احساس تشنگی خود توجه کنید و زمانی که تشنه نیستید هم مایعات بنوشید.
- ورزش کنید اما در ساعات خنکتر روز یا داخل منزل بمانید.
- از سوپ، شیر، آبمیوه و دمنوشهای گیاهی برای افزایش مایعات استفاده کنید.
- میوهها و سبزیجات بیشتری بخورید که حاوی آب فراوان هستند.
- آب را با میوههایی مانند لیمو یا توتهای یخزده طعمدار کنید تا نوشیدن آن لذتبخشتر شود.
- همیشه یک بطری آب قابل پر کردن همراه داشته باشید.
غذاهایی که بیش از ۹۰ درصد آب دارند شامل کلم، کرفس، اسفناج، هندوانه، طالبی و توتفرنگی هستند. همچنین مواد غذایی با ۷۰ تا ۸۹ درصد آب مانند پنیر ریکوتا، ماست، انگور، گلابی، پرتقال، آووکادو و هویج نیز به تأمین آب بدن کمک میکنند.



