اسید هیپوکلروس یک اسید ضعیف است که از ترکیب هیدروژن، اکسیژن و کلر ساخته میشود و سالها به عنوان یک ماده ضدعفونیکننده قوی شناخته شده است. این ماده به دلیل خاصیت ضدباکتریایی بسیار قوی، حتی تا ۱۰۰ برابر بهتر از سفیدکنندهها در از بین بردن باکتریها عمل میکند. اخیراً استفاده از اسپری اسید هیپوکلروس در مراقبتهای پوستی رواج یافته است و بهخصوص برای آرام کردن پوست و مقابله با باکتریهای عامل آکنه کاربرد دارد.
بدن انسان نیز به طور طبیعی اسید هیپوکلروس تولید میکند تا در هنگام آسیب یا بیماری، سیستم ایمنی بتواند باکتریها و ویروسها را نابود کند. این اسید با تخریب لایه محافظ بیرونی میکروبها، به مقابله با آنها میپردازد. برخلاف سفیدکنندهها که قلیایی و تحریککننده پوست، چشم و ریهها هستند، اسید هیپوکلروس به عنوان یک اسید ضعیف، برای پوست بیخطر است.
تاریخچه اسید هیپوکلروس
این ماده برای نخستین بار در سال ۱۸۳۴ توسط شیمیدان فرانسوی آنتوان ژروم بالار تولید شد. در قرن بیستم، دانشمندان دریافتند که اسید هیپوکلروس میتواند باکتریها را از بین ببرد و در جنگهای جهانی اول و دوم برای ضدعفونی زخمهای سربازان استفاده شد. همچنین در دوران جنگ جهانی دوم، اسپری مهآلود اسید هیپوکلروس در بیمارستانهای لندن برای ضدعفونی هوا به کار رفت که پیشدرآمدی برای اسپریهای ضدعفونیکننده امروزی بود. در دوران پاندمی کووید-۱۹ نیز این ماده به عنوان یک ضدعفونیکننده ایمن محبوبیت یافت.
کاربردهای اسپری اسید هیپوکلروس
این اسپری کاربردهای متنوعی دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عفونتهای چشمی: برای درمان بلفاریت، که التهاب و قرمزی پلکها به دلیل تجمع باکتریها است، استفاده میشود و باعث کاهش باکتریهای اطراف چشم میشود.
- ضدعفونی سطوح: در محیطهای پزشکی برای تمیز کردن اتاقهای عمل کاربرد دارد و مطالعات نشان دادهاند که استفاده از آن باعث کاهش چشمگیر باکتریها نسبت به ضدعفونیکنندههای معمولی میشود.
- ضدعفونی و بهبود زخمها: اسید هیپوکلروس با غلظت ۰.۰۱٪ در آزمایشهای آزمایشگاهی توانسته باکتریهای زخم را به اندازه یا بهتر از ضدعفونیکنندههای رایج مانند پوویدون-ید، کلرهگزیدین و الکل ایزوپروپیل ۷۰٪ از بین ببرد. این ماده به خصوص در درمان زخمهای باز و زخمهای دیابتی کاربرد دارد و باعث کاهش باکتریهای مضر و در نتیجه کاهش نیاز به آنتیبیوتیک میشود. مطالعات اولیه نشان دادهاند که استفاده از اسید هیپوکلروس نسبت به محلول سالین باعث بهبود سریعتر، کاهش جراحیها و کوتاهتر شدن مدت بستری در بیمارستان میشود.
- شستشوی بینی: اسپری بینی حاوی اسید هیپوکلروس در بهبود علائم التهاب مزمن بینی (رینوسینوزیت) به اندازه محلول سالین موثر است و بدون عوارض جانبی عمل میکند. این اسپری به خصوص پس از جراحی سینوسها مفید است.
فواید اسید هیپوکلروس برای پوست
اسید هیپوکلروس به عنوان یک محصول زیبایی محبوب شده است، حتی افرادی که پوست حساس دارند میتوانند از آن استفاده کنند. این ماده در قالب اسپری، لوسیون و سرم به تنهایی یا همراه با ترکیبات دیگر عرضه میشود و فواید متعددی برای پوست دارد:
- درمان آکنه: آکنه یک بیماری عفونی نیست، اما باکتریهای خاصی روی پوست باعث تشدید آن میشوند. این باکتریها آنزیمهایی تولید میکنند که با چربیهای پوست واکنش داده و اسیدهای چرب ایجاد میکنند که منافذ پوست را مسدود میکنند. اسید هیپوکلروس این باکتریها را از بین میبرد و در مطالعهای اثربخشی آن مشابه بنزوئیل پراکسید، درمان رایج آکنه، گزارش شده است.
- ترمیم جای زخم: در تحقیقی روی بزرگسالان با انواع مختلف جای زخم، استفاده از ژل حاوی اسید هیپوکلروس پس از ۱۶ هفته بهبود ظاهری بیشتری نسبت به ژل سیلیکونی استاندارد ایجاد کرد.
- کاهش التهاب پوست: این اسید به کاهش مواد شیمیایی التهابی در بدن کمک میکند و به همین دلیل در درمان بیماریهای التهابی پوست مانند اگزما و درماتیت سبورئیک کاربرد دارد. در مطالعهای، افرادی که با اسید هیپوکلروس درمان شدند، کاهش قابل توجهی در خارش ظرف سه روز گزارش کردند. همچنین این ماده باکتریهای عامل تشدید اگزما را نیز کنترل میکند.
ایمنی و نکات استفاده
اسید هیپوکلروس در غلظتهای پایین (حدود ۰.۰۰۸٪) برای اکثر افراد ایمن و بدون عوارض جانبی است. اما استفاده طولانیمدت ممکن است باعث تحریک پوست شود. بهتر است این ماده را همراه با لایهبردارهای قوی مانند اسید لاکتیک، گلیکولیک یا سالیسیلیک استفاده نکنید زیرا ممکن است حساسیت پوست را افزایش دهد. توصیه میشود قبل از استفاده، تست حساسیت انجام دهید و در صورت بروز هرگونه واکنش، مصرف را متوقف کنید.
نتیجهگیری
اسید هیپوکلروس یک اسید ضعیف و طبیعی است که به پیشگیری و درمان عفونتها، بهبود زخمها و درمان مشکلات پوستی مانند اگزما و آکنه کمک میکند. این ماده با خاصیت ضدباکتریایی و ضدالتهابی خود، گزینهای ایمن و موثر برای مراقبت از پوست به شمار میرود، البته باید در استفاده از آن دقت کرد تا از تحریک پوست جلوگیری شود.
