صندلی زایمان یا چهارپایه زایمان، وسیله‌ای است که به مادران باردار کمک می‌کند تا در هنگام زایمان در وضعیت نشسته و قائم قرار بگیرند. این صندلی‌ها معمولاً بدون پشتی طراحی شده و بخشی از نشیمنگاه آن‌ها برش دارد تا ماما یا پزشک بتواند به راحتی نوزاد را دریافت کند. صندلی‌های زایمان که دارای پشتی هستند نیز موجودند و به مادران امکان تکیه دادن را می‌دهند.
تاریخچه صندلی زایمان
استفاده از صندلی و چهارپایه‌های زایمان سابقه‌ای چند هزار ساله دارد. مدارکی از صندلی‌های زایمان در بابل به سال ۲۰۰۰ قبل از میلاد و همچنین در پاپیروس‌های مصر باستان یافت شده است. در بیشتر فرهنگ‌ها، زایمان در وضعیت‌های قائم مانند نشستن، ایستادن یا چمباتمه زدن انجام می‌شده و صندلی‌های زایمان به حمایت مادر در این حالت‌ها کمک می‌کردند. با گذشت زمان و جایگزینی ماماها با پزشکان در کشورهای غربی، استفاده از این صندلی‌ها کاهش یافت و تخت‌های زایمان جای آن‌ها را گرفتند. این تغییر به دلیل تصور راحتی بیشتر مادر و تسهیل روند زایمان بود، اما در واقع بیشتر به نفع راحتی پزشک بود.
آیا هنوز از صندلی زایمان استفاده می‌شود؟
در سال‌های اخیر، صندلی‌ها و چهارپایه‌های زایمان دوباره محبوب شده‌اند و در بسیاری از مراکز زایمان و بیمارستان‌ها ارائه می‌شوند.
مزایا و معایب استفاده از صندلی زایمان
مزایای استفاده از صندلی زایمان عبارتند از:
- بهبود وضعیت زایمان: قرار گرفتن در وضعیت قائم فشار روی پایین ستون فقرات را کاهش می‌دهد، دهانه لگن را بازتر می‌کند و نیروی جاذبه به حرکت نوزاد به سمت پایین کمک می‌کند.
- کاهش مداخلات غیرضروری: زایمان در حالت قائم می‌تواند طول مرحله اول زایمان را تا ۸۰ دقیقه کوتاه‌تر کند که از خستگی و استرس مادر جلوگیری می‌کند. همچنین احتمال نیاز به اپیدورال یا سزارین کاهش می‌یابد و نوزاد کمتر به بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان منتقل می‌شود.
- افزایش ایمنی برای نوزاد: زایمان در حالت قائم احتمال فشرده شدن آئورت را کاهش می‌دهد و اکسیژن‌رسانی بهتر به نوزاد را فراهم می‌کند که از بروز مشکلاتی مانند هیپوکسی و اسیدوز جلوگیری می‌کند.
معایب احتمالی این روش شامل موارد زیر است:
- افزایش احتمال پارگی پرینه: اگرچه پارگی‌های شدید افزایش نمی‌یابند، اما احتمال پارگی‌های سطحی بیشتر است.
- خونریزی بیشتر: مادرانی که در حالت قائم زایمان می‌کنند ممکن است خونریزی بیش از ۵۰۰ میلی‌لیتر داشته باشند، هرچند این آمار ممکن است به دلیل روش‌های اندازه‌گیری متفاوت، دقیق نباشد.
نحوه استفاده از صندلی زایمان
در مرحله اول زایمان، نشستن روی صندلی یا چهارپایه به مادر کمک می‌کند تا در هنگام انقباضات در حالت قائم باقی بماند و جاذبه به حرکت نوزاد کمک کند. بسیاری از مادران ترجیح می‌دهند به صورت برعکس روی صندلی بنشینند و به پشتی آن تکیه دهند تا امکان ماساژ کمر یا فشار متقابل توسط همراه یا دوولا فراهم شود.
در مرحله دوم زایمان، صندلی به مادر کمک می‌کند تا در حالت چمباتمه عمیق قرار گیرد و قطر لگن افزایش یابد. این وضعیت مشابه نشستن روی توالت است و به مادر اجازه می‌دهد در هنگام انقباضات به صورت قائم فشار وارد کند و بین انقباضات به پشتی صندلی یا همراه خود تکیه دهد و استراحت کند.
