شکلات، یکی از خوشمزهترین خوراکیها، تاریخچهای پر از عشق و اشتیاق دارد. در بسیاری از فرهنگها، باور بر این است که مصرف شکلات میتواند ایمان، سلامتی، قدرت و حتی اشتیاق جنسی را افزایش دهد. این خوراکی که روزگاری مختص سلطنتنشینها بود، اکنون به یک خوراکی محبوب و در دسترس تبدیل شده است و حتی مزایای سلامتی نیز دارد.
درخت کاکائو، که میوههای آن حاوی دانههایی است که میتوانند به شکلات تبدیل شوند، ۲۰۰۰ سال پیش در جنگلهای بارانی گرمسیری آمریکا کشف شد. نخستین افرادی که شکلات را مصرف کردند، مایاهای دوره کلاسیک (۲۵۰-۹۰۰ میلادی) بودند. آنها دانههای کاکائو را با ادویهها مخلوط کرده و نوشیدنی تلخ و تند تهیه میکردند که به عنوان یک اکسیر سلامتی شناخته میشد.
برای مایاها، میوههای کاکائو نماد زندگی و باروری بودند و در مراسم مذهبی، از جمله مراسم ازدواج، مورد استفاده قرار میگرفتند. در مکزیک مرکزی، آزتکها بر این باور بودند که حکمت و قدرت از خوردن میوه درخت کاکائو ناشی میشود و آن را دارای خواص مغذی، تقویتی و حتی افروزی میدانستند.
اروپاییها نخستین بار در سال ۱۵۱۹ طعم شکلات را چشیدند، زمانی که مونتزوما این نوشیدنی تند را به کاوشگر اسپانیایی، هرناندو کورتس و ارتش او تقدیم کرد. فاتحان اسپانیایی دانههای کاکائو را به اسپانیا بردند و ادویهها و شکر را به این نوشیدنی افزودند. این نوشیدنی به سرعت در اروپا محبوب شد و برای قرنها به عنوان یک نوشیدنی مختص طبقه اشراف باقی ماند.
شکلات به عنوان یک ماده افروزی در دربار سلطنتی فرانسه شهرت یافت و هنر و ادبیات اروتیک تحت تأثیر این ماده جذاب قرار گرفت. کازانوا، زنباره معروف، عادت داشت قبل از ماجراجوییهای عاشقانهاش شکلات بنوشد. حتی امروز نیز داستانهای عاشقانه به شکلات به عنوان یک ماده افروزی اشاره دارند.
نخستین شکلات تولید شده به صورت ماشینی در بارسلون در سال ۱۷۸۰ تولید شد که زمینهساز تولید انبوه شکلات شد. اختراعات مکانیکی بعدی امکان تولید شکلات نرم و خامهای را فراهم کردند که میتوانست به صورت جامد مصرف شود. نخستین شکلات بار جامد توسط شرکت شکلاتسازی بریتانیایی Fry & Sons در اوایل قرن نوزدهم توسعه یافت.
در قرن هفدهم، به نظر میرسد که عاشقان در روز ولنتاین یادگاریهایی از جمله خوراکیهای شیرین را تبادل میکردند. در سال ۱۸۶۸، نخستین جعبه شکلاتهای روز ولنتاین توسط ریچارد کادبری معرفی شد.
در سال ۱۸۷۵، نخستین شکلات شیری به بازار عرضه شد و شکلات به قدری محبوب شد که حتی در طول جنگ جهانی دوم، دولت ایالات متحده دانههای کاکائو را به سربازان ارسال کرد. امروزه، ارتش ایالات متحده شکلات بارها را در وعدههای غذایی خود قرار میدهد و شکلات به عنوان بخشی از رژیم غذایی فضانوردان آمریکایی به فضا برده شده است.
با اینکه شکلات در طول تاریخ به عنوان یک ماده افروزی شناخته شده، شواهد علمی برای این ادعا وجود ندارد. شکلات حاوی مقادیر کمی از مادهای به نام فنیلاتیلآمین (PEA) است که به عنوان «داروی عشق» شناخته میشود و با تنظیم انرژی جسمی، خلق و خو و توجه مرتبط است. مقدار کمی از PEA در لحظات شادی احساسی آزاد میشود که فشار خون و ضربان قلب را افزایش میدهد. اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد PEA موجود در غذاها، PEA در مغز را افزایش میدهد.
شکلات تیره (برخلاف شکلات شیری یا سفید) حاوی فلاونوئیدهای مفیدی است که مشابه آنها در چای، شراب قرمز، میوهها و سبزیجات یافت میشود. یک مطالعه کوچک نشان میدهد که شکلات تیره میتواند جریان خون را بهبود بخشد و ممکن است حساسیت به انسولین و قند خون را افزایش دهد که به کاهش خطر دیابت کمک میکند. اما باید توجه داشت که شکلاتهای شیرین حاوی چربی اشباع و شکر زیادی هستند، بنابراین بهتر است تنها در مقادیر کم و به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم مصرف شوند.
