تغذیه مناسب در دوران شیردهی اهمیت بالایی دارد زیرا شیر مادر تنها منبع تغذیه نوزاد در شش ماه اول زندگی است و تمام انرژی، مواد مغذی و مایعات لازم برای رشد سالم کودک را فراهم می‌کند. همچنین شیر مادر نقش مهمی در محافظت از نوزاد در برابر عفونت‌ها و بیماری‌ها دارد و فواید بلندمدتی برای سلامت مادر و کودک به همراه دارد.
رژیم کتو و شیردهی
رژیم کتو بر پایه مصرف کم کربوهیدرات و چربی بالا است که باعث می‌شود بدن وارد حالت کتوز شود؛ وضعیتی که در آن بدن به جای گلوکز از چربی‌ها برای تأمین انرژی استفاده می‌کند. در این رژیم، مصرف گوشت، ماهی چرب، پنیر، کره و تخم‌مرغ افزایش می‌یابد و باید از مصرف الکل، غذاهای شیرین، غلات، میوه‌ها و چربی‌های ناسالم مانند مایونز و روغن‌های گیاهی پرهیز کرد.
کاهش کالری برای کاهش وزن ممکن است بر میزان شیر مادر تأثیر بگذارد. اگرچه شواهدی مبنی بر تأثیر منفی رژیم کم‌کربوهیدرات بر تولید شیر وجود ندارد، اما بیشتر پزشکان تغذیه متعادل را برای سلامت مادر و کودک توصیه می‌کنند. به علاوه، غذاهای کتو معمولاً سریع احساس سیری ایجاد می‌کنند و ممکن است مادر کالری کافی دریافت نکند که این موضوع می‌تواند باعث کاهش تولید شیر شود. همچنین رژیم کتو نیازمند مصرف مکرر مایعات است و کم‌آبی می‌تواند تولید شیر را کاهش دهد.
چرا باید از رژیم کتو در دوران شیردهی پرهیز کرد؟
رژیم‌های کم‌کربوهیدرات ممکن است باعث تولید کتون‌ها در بدن مادر شوند که برای نوزاد خطرناک است. کتون‌ها مواد شیمیایی هستند که وقتی انسولین کافی در خون وجود نداشته باشد تولید می‌شوند و تجمع سریع آنها می‌تواند به بیماری‌های جدی و حتی کما منجر شود.
عوارض جانبی این رژیم شامل «آنفولانزای کتو»، خستگی، کاهش عضله، بوی بد دهان، بوی بد ادرار و مشکلات گوارشی است. رژیم کم‌کربوهیدرات برای مادران شیرده می‌تواند خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد.
مادران شیرده به طور متوسط باید ۸ تا ۱۲ بار در روز به نوزاد شیر دهند، به ویژه در ماه‌های اولیه که کودک هنوز از غذاهای جامد تغذیه نمی‌کند. شیردهی نیازمند کالری بیشتری نسبت به حالت عادی است؛ به طور متوسط، مادران باید روزانه ۲۰۰ تا ۳۰۰ کالری اضافی دریافت کنند تا نوزاد به خوبی تغذیه شود. به همین دلیل، کاهش وزن در دوران شیردهی حتی با رژیم متعادل نیز معمول است.
کتواسیدوز و خطرات آن
کتواسیدوز که بیشتر در گاوها شایع است، در انسان نادر است اما مواردی گزارش شده که مادران شیرده به دلیل تغییرات متابولیکی و نیازهای تغذیه‌ای بالا به اورژانس منتقل شده‌اند. این حالت معمولاً با دیابت مرتبط است اما می‌تواند ناشی از گرسنگی، مصرف الکل یا برخی داروها نیز باشد.
بهترین رژیم غذایی برای مادران شیرده
محدودیت‌های غذایی دوران بارداری برای مادران شیرده صدق نمی‌کند. برای حفظ سلامت خود و نوزاد، توصیه می‌شود:
- غلات کامل مانند نان سبوس‌دار، پاستا، غلات صبحانه و جو دوسر را در برنامه روزانه بگنجانید.
- روزانه دو وعده میوه مصرف کنید.
- روزانه سه وعده سبزیجات، از جمله سبزیجات سبز تیره و زرد مصرف کنید.
- آب کافی بنوشید تا تشنگی‌تان برطرف شود.
- اگر گوشت نمی‌خورید، منابع دیگر آهن و روی مانند حبوبات خشک، میوه خشک، مغزها، دانه‌ها و لبنیات را مصرف کنید. در صورت پرهیز کامل از محصولات حیوانی، مکمل ویتامین B12 ضروری است.
- در صورت مصرف الکل، حداقل دو تا سه ساعت پس از هر نوشیدنی (۱۲ اونس آبجو، ۶ اونس شراب، ۱.۵ اونس مشروبات الکلی) قبل از شیردهی صبر کنید.
- روزانه دو تا سه وعده پروتئین از منابعی مانند گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات، مغزها و دانه‌ها مصرف کنید.
رژیم کتو مزایای خاص خود را دارد اما رژیم متعادل برای مادران شیرده بسیار مفیدتر است. از آنجا که شما برای تغذیه نوزاد خود نیز غذا می‌خورید، بهتر است تا پایان دوران شیردهی رژیم‌های محدودکننده را کنار بگذارید و همه مواد مغذی لازم را دریافت کنید.
