انقباضات رحم در دوران بارداری به معنای منقبض و شل شدن عضلات رحم است که برای آمادهسازی بدن مادر جهت زایمان رخ میدهد. این انقباضات به حرکت جنین به سمت کانال زایمان کمک میکنند و ممکن است پیش از شروع زایمان واقعی، انقباضات تمرینی یا کاذب نیز تجربه شود.
انواع انقباضات و تفاوتهای آنها
انقباضات واقعی به صورت منظم و با فاصلههای زمانی کوتاهتر و شدت بیشتر ظاهر میشوند و به تدریج طولانیتر و دردناکتر میشوند. این انقباضات باعث باز شدن دهانه رحم و حرکت جنین به سمت کانال زایمان میشوند. در مقابل، انقباضات براکستون هیکس که به نام پزشک انگلیسی قرن نوزدهم نامگذاری شدهاند، انقباضات تمرینی و غیرمنظم هستند که معمولاً در سهماهه آخر بارداری رخ میدهند و با تغییر وضعیت یا استراحت از بین میروند.
انقباضات براکستون هیکس معمولاً در یک نقطه از شکم احساس میشوند و شدت آنها ثابت است، در حالی که انقباضات واقعی درد را در شکم، کمر و پاها پخش میکنند و با گذشت زمان شدت و تکرار آنها افزایش مییابد.
علائم انقباضات واقعی
- فشار در پایین شکم
- ترشح قهوهای یا قرمز از واژن (نمایش خون)
- ترشح یا نشت مایع از واژن (شکستن کیسه آب)
انقباضات کمر در زایمان
درد در ناحیه پایین کمر ممکن است در طول انقباضات یا بین آنها رخ دهد و معمولاً به دلیل فشار سر جنین به ستون فقرات و دنبالچه مادر است. عوامل دیگری مانند شکل لگن، اندازه جنین، مشکلات عضلانی یا وضعیت بدنی نیز میتوانند در این درد نقش داشته باشند.
زمانبندی و طول انقباضات
در مراحل اولیه زایمان، انقباضات هر 30 تا 60 دقیقه یکبار و حدود 20 تا 30 ثانیه طول میکشند. با پیشرفت زایمان، این فاصله به هر 3 تا 5 دقیقه و مدت زمان به 40 تا 70 ثانیه افزایش مییابد. پزشکان معمولاً از مادران میخواهند انقباضات را زمانبندی کنند تا روند زایمان را تشخیص دهند.
چه زمانی باید به بیمارستان مراجعه کرد؟
اگر انقباضات هر 5 دقیقه یکبار اتفاق بیفتد و هر بار حداقل یک دقیقه طول بکشد و این وضعیت حداقل برای یک ساعت ادامه داشته باشد، زمان مراجعه به بیمارستان است. همچنین در صورت مشاهده خونریزی واژینال، نشت مایع یا کاهش حرکات جنین باید فوراً با پزشک تماس گرفت یا به بیمارستان مراجعه کرد.
نکات حمایتی در زمان انقباضات
حمایت از مادر در زمان انقباضات شامل کمک به او برای یافتن وضعیت راحت، ماساژ کمر و فراهم کردن امکان تکیه کردن به فرد همراه است. همچنین پس از زایمان، انقباضات خفیف ممکن است هنگام شیردهی ادامه داشته باشد که طبیعی است و به بازگشت رحم به اندازه طبیعی کمک میکند.



