در سهماهه سوم بارداری، رشد نوزاد به سرعت ادامه دارد و بخشهای مختلف بدن او شکل میگیرند؛ از باز شدن چشمها گرفته تا رشد ناخنها و مو. در این مرحله، انتخابهای غذایی مادر نقش بسیار مهمی در سلامت و تکامل نوزاد دارد.
مواد مغذی کلیدی برای مادر و نوزاد
پایه رژیم غذایی باید شامل میوهها، سبزیجات، پروتئینها، غلات کامل، چربیها و روغنهای سالم و لبنیات کمچرب یا بدون چربی پاستوریزه باشد. این گروهها منابع ویتامینها، مواد معدنی و مواد مغذی حیاتی هستند که روزانه باید مصرف شوند.
ویتامینها و مواد معدنی مهم
- ویتامین A: برای رشد استخوانها، پوست و بینایی نوزاد ضروری است. منابع آن شامل ماهی، لبنیات، هویج، طالبی، اسفناج، سیبزمینی شیرین و غلات غنیشده است.
- ویتامین C: جذب آهن را افزایش میدهد و به سلامت دندانها، لثهها و استخوانهای نوزاد کمک میکند. مرکبات، کیوی، توتفرنگی، گوجهفرنگی، فلفل دلمهای و کلم بروکلی منابع خوب این ویتامین هستند.
- ویتامین B6: در ساخت گلبولهای قرمز و رشد مغز نوزاد نقش دارد و در موز، مرغ، گوشت گاو، ماهی، سبزیجات نشاستهای و غلات کامل یافت میشود.
- ویتامین B12: برای تقویت سیستم عصبی و ساخت گلبولهای قرمز ضروری است. منابع آن شامل جگر گاو (با محدودیت به دلیل ویتامین A بالا)، ماهی، مرغ، گوشت، لبنیات، تخممرغ و غذاهای غنیشده است. گیاهخواران باید با پزشک درباره مکمل مشورت کنند.
- ویتامین D: به جذب کلسیم کمک میکند و استخوانها و دندانهای مادر و نوزاد را تقویت میکند. منابع آن ماهیهای چرب مانند سالمون، غذاهای غنیشده، نور خورشید، زرده تخممرغ و پنیر هستند.
- کلسیم: برای سخت شدن استخوانهای نوزاد حیاتی است و در لبنیات، کلم بروکلی، کلم پیچ، غذاهای غنیشده و ماهیهای کنسرو شده با استخوان یافت میشود.
- کولین: به رشد مغز و نخاع نوزاد کمک میکند و در شیر، گوشت، ماهی، تخممرغ، مرغ، بادامزمینی، سیبزمینی، محصولات سویا و سبزیجات چلیپایی مانند کلم بروکسل و گلکلم وجود دارد.
- آهن: برای انتقال اکسیژن به نوزاد ضروری است. منابع آن گوشت کمچرب، مرغ، غذاهای دریایی، مغزها، اسفناج، لوبیا سفید، لوبیا قرمز، عدس، نخود، آب آلو و غلات غنیشده است. ویتامین C به جذب بهتر آهن کمک میکند.
- ید: برای شکلگیری مغز نوزاد مهم است و در غذاهای دریایی، لبنیات، محصولات غلات و نمک یددار یافت میشود.
- فولات و اسید فولیک: از مشکلات مغزی و نخاعی نوزاد جلوگیری میکند و به رشد جفت و نوزاد کمک میکند. منابع آن جگر گاو (با محدودیت)، بادامزمینی، سبزیجات برگسبز تیره، پرتقال و آب پرتقال، مغزها، نخود، لوبیا، غلات غنیشده، نان غنیشده، پاستا، آرد، برنج و آرد ذرت است.
- اسیدهای چرب امگا-3: برای رشد مغز نوزاد حیاتی هستند. ماهیهای کم جیوه مانند تن کنسروی، سالمون، قزلآلا، هیرینگ و کاد منابع اصلی هستند. مصرف هشت تا دوازده اونس در هفته توصیه میشود، اما مصرف بیش از شش اونس تن سفید در هفته باید محدود شود. منابع گیاهی امگا-3 شامل بذر کتان، گردو، دانه چیا، طالبی، گلکلم، کلم بروکلی، اسفناج و لوبیا قرمز هستند.
پروتئین، چربیها و غلات کامل
پروتئین برای رشد نوزاد و ساخت خون ضروری است و در گوشت کمچرب، غذاهای دریایی، مرغ، پنیر کاتیج، سفیده تخممرغ، عدس، مغزها، لوبیا، دانهها، نخود و محصولات سویا یافت میشود.
چربیها باید کمتر از ۳۰ درصد کالری روزانه را تشکیل دهند اما نقش مهمی در تأمین انرژی و رشد اندامهای نوزاد و جفت دارند. چربیهای سالم در زیتون، مغزها و آووکادو موجود است. چربیهای اشباع شده از گوشت و لبنیات پرچرب باید محدود شوند.
غلات کامل منبع خوبی از کربوهیدرات، انرژی و فیبر هستند که به کاهش یبوست مادر کمک میکنند. حداقل نیمی از غلات مصرفی باید از منابعی مانند برنج قهوهای، جو دوسر، نان و غلات کامل، کینوا، جو، بلغور، پاستا گندم کامل باشند.
نیازهای کالری و مشاوره پزشکی
میزان کالری مورد نیاز در سهماهه سوم برای هر زن متفاوت است اما معمولاً به ۴۵۰ کالری اضافی در روز نیاز است. مشورت با پزشک برای تعیین میزان کالری و وزن مناسب در این دوره ضروری است. همچنین پزشک میتواند مکملهای ویتامینی پیش از زایمان را توصیه کند تا اطمینان حاصل شود که تمام مواد مغذی لازم دریافت میشوند.



