نفخ و گاز معده یکی از مشکلات شایع در نوزادان است که می‌تواند برای خود کودک ناراحت‌کننده و برای والدین نیز آزاردهنده باشد. اگرچه راهکارهای متداولی مانند آروغ گرفتن نوزاد و نگه داشتن او به صورت قائم پس از شیر خوردن وجود دارد، اما ماساژ نوزاد به شیوه‌ای صحیح می‌تواند روشی ایمن و موثر برای تسکین گاز باشد و در عین حال ارتباط عاطفی میان والدین و کودک را تقویت کند.
نکات مهم قبل از شروع ماساژ نوزاد
قبل از شروع ماساژ، حتماً با پزشک مشورت کنید تا از سلامت نوزاد و مناسب بودن این روش اطمینان حاصل شود. همچنین بهتر است ماساژ را بلافاصله پس از شیر خوردن انجام ندهید، زیرا ممکن است باعث استفراغ شود. بهترین زمان ماساژ زمانی است که نوزاد آرام است و بسیاری از والدین ماساژ را در برنامه شبانه کودک قرار می‌دهند تا به خواب آرام‌تر او کمک کند.
اگر قصد استفاده از روغن برای ماساژ دارید، از روغن‌های خوراکی و بی‌خطر مانند روغن نارگیل استفاده کنید و ابتدا مقدار کمی از آن را روی پوست نوزاد تست کنید تا از عدم حساسیت اطمینان حاصل شود.
روش‌های موثر ماساژ برای کاهش گاز نوزاد
- ماساژ با حرکت دست‌ها (Paddling): با استفاده از کناره‌های دست، به آرامی از دنده‌های نوزاد به سمت لگن حرکت کنید، به طوری که هر دست به نوبت این حرکت را انجام دهد.
- حرکت دوچرخه‌ای پاها (Bicycle legs): نوزاد را به پشت بخوابانید و پاهایش را خم کنید. هر پا را به آرامی در دست گرفته و حرکات دایره‌ای و خم و راست کردن پا را شبیه دوچرخه‌سواری انجام دهید. در صورت ناراحتی نوزاد، این حرکت را متوقف کنید.
- روش “دوستت دارم”: با دست خود روی شکم نوزاد شکل حرف “I” وارونه را از سمت چپ به راست بکشید، سپس حرف “L” وارونه و در نهایت حرف “U” وارونه را به همین ترتیب روی شکم نوزاد رسم کنید.
- حرکات دایره‌ای ساعت: با دست راست به آرامی حرکات دایره‌ای جهت عقربه‌های ساعت روی شکم نوزاد انجام دهید و دست چپ را از ساعت 10 به 5 به شکل هلال حرکت دهید تا گاز در دستگاه گوارش به سمت روده‌ها حرکت کند.
چرا ماساژ به کاهش گاز نوزاد کمک می‌کند؟
این تکنیک‌ها به حرکت هوا و گازهای محبوس شده در بدن نوزاد کمک می‌کنند و همچنین باعث آرامش عمیق کودک می‌شوند. مطالعاتی نشان داده‌اند که ماساژ ممکن است فعالیت عصب واگ را افزایش دهد و به بهبود جذب مواد مغذی کمک کند، هرچند نتایج تحقیقات در این زمینه متفاوت است. همچنین ماساژ باعث افزایش لذت والدین از مراقبت از کودک می‌شود، حتی اگر مشکل گاز نوزاد به طور کامل رفع نشود.
نشانه‌های وجود گاز در نوزاد
نفخ و گاز در نوزادان تازه متولد شده شایع است و ممکن است تا زمان شروع تغذیه با غذای جامد ادامه داشته باشد. علائم معمول شامل قوس دادن کمر، جمع کردن پاها به سمت شکم و بی‌قراری عمومی است. برخی والدین نیز متوجه می‌شوند که گریه نوزاد هنگام داشتن گاز با گریه‌های ناشی از گرسنگی یا پوشک کثیف متفاوت است.
